Razvoj i model operativnih sistema

 

Uvod. (podela programa) 

Svi programi, koji se u računarskom sistemu koriste, mogu se podeliti na dve osnovne vrste:

1. sistemske programe i

2. korisničke ili aplikativne programe (drugačije kažemo aplikacije)

Korisnički programi su namenjeni rešavanju nekog konkretnog problema (npr. obrada teksta, slike ili zvučnog zapisa), dok je zadatak sistemskih programa isključivo kontrola i upravljanje računarskim sistemom.

 

Sistemske programe delimo u dve grupe:

A uslužne programe možemo podeliti u četiri vrste, i to na :

Def: Operativni sistem je deo sistemskog softvera i na određeni način on je posrednik između korisnika, odnosno njegovog programa, i hardvera računarskog sistema.

Preciznija veza izgleda ovako: Korisnik  <-->  Korisnički program (aplikacija) <--> Operativni sistem (OS) <--> Basic Input Output System (BIOS) <--> Hardver

 

Razvoj operativnih sistema

U prvoj generaciji računarskih sistema operativni sistemi nisu postojali, tako da je operater koji je opsluživao računarski sistem, bio  u obavezi da sve potrebne radnje, pre svega vezane za ulaz i izlaz podataka nekog programa, obavi sam. 

U drugoj generaciji računarskih sistema dolazi do nastanka prvih kontrolnih programa koji su pomagali operateru da opslužuje računarskih sistem. Tada su, dakle, prvi put funkcije opsluživanja i upravljanja sistemom podeljene između operatera i kontrolnih programa. Ali ti kontrolni programi nisu bili toliko sofisticirani da bi ih mogli nazvati operativni sistem. 

U trećoj generaciji računarskih sistema, kontrolno upravljačke funkcije se još više prebacuju na sam računar i zbog toga dolazi do nastanka većeg broja kontolnih i upravljačkih programa velike kompleksnosti. Skup svih tih programa nazvan je operativni sistem.

 

Model operativnog sistema

Operativni sistem je, dakle,  skup sistemskih programa koji služe za kontrolu rada i upravljanje čitavim računarskim sistemom i aplikacijama. On je odgovoran za nadgledanje i kontrolu korišćenja računarskog sistema i korisniku obezbeđuje spregu sa računarskim sistemom i obaveštava ga o stanju računara i nastalim greškama. Takođe, on deli primarnu i sekundarnu memoriju između više korisnika, i svima omogućava upotrebu CPU, tj. obradu njihovih naredbi i podataka u procesoru. Operativni sistem je veza (Interface) između samog hardvera računarskog sistema i korisnika kojima omogućuje da lakše kreiraju, testiraju, izvršavaju i održavaju programe, a istovremeno i kontroliše međusobno deljenje resursa računarskog sistema u cilju efikasnog rada.

Operativni sistem je deo sistemskog softvera koji je najbliži hardveru računara i predstavlja osnovnu pomoć u radu i korišćenju hardvera računara. Funkcija operativnog sistema je da olakša rešavanje problema koji interesuje korisnika, pružajući mu raznovrsne programske usluge i pri tome obezbeđuje efikasno i produktivno korišćenje računara.

Operativni sistemi su ogromni, većina njih ne može stati u glavnu memoriju. Zato se u memoriji uvek nalaze samo najvažniji delovi operativnog sistema, takozvani rezidentni deo koji aktivira, izvršava i zatvara korisničke programe tj. aplikacije, vrši dodelu memorije i datoteka i obavlja operacije ulaza i izlaza.

Rezidentni deo operativnog sistema mora obavezno podržavati mehanizam prekida, jer je on osnova višeprogramskog rada i komuniciranja računara sa spoljnim svetom. Deo operativnog sistema koji mora uvek biti prisutan u operativnoj memoriji obično se naziva Jezgro ili Kernel. Funkcije koje se koriste od strane svih nivoa moraju se smestiti u jezgro operativnog sistema. Ostali delovi se ubacuju u operativnu memoriju kada su potrebni i iz nje izbacuju kada više nisu potrebni.